Nhật Bản có lực lượng lao động 69,3 triệu người. Tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng đang thúc đẩy nhiều cải cách lớn về nhập cư. Quan hệ lao động chịu sự điều chỉnh của Luật Tiêu chuẩn Lao động (LSA, 1947), Luật Hợp đồng Lao động (2007), Luật Bảo hiểm Y tế, Luật Bảo hiểm Hưu trí Người lao động và Luật Bảo hiểm Việc làm. Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi (MHLW) cùng Văn phòng Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động (LSIO) giám sát thực thi.
Doanh nghiệp nước ngoài có những lựa chọn tuyển dụng nào tại Nhật Bản?
Nhật Bản có hai loại pháp nhân: KK (Kabushiki Kaisha, công ty cổ phần) và GK (Godo Kaisha, công ty trách nhiệm hữu hạn). GK đơn giản và rẻ hơn khi thành lập. Tại Nhật Bản, EOR lo shakai hoken (bảo hiểm xã hội), roumu kanri (quản lý lao động) và nenmatsu chosei (điều chỉnh thuế cuối năm). Phái cử lao động (haken) phải thông qua công ty phái cử được cấp phép theo Luật Phái cử Lao động.
Doanh nghiệp phải đóng những khoản bắt buộc nào tại Nhật Bản?
Bảo hiểm xã hội Nhật Bản (shakai hoken) bắt buộc với mọi người lao động làm từ 20 giờ/tuần. Tổng chi phí doanh nghiệp phải gánh thuộc nhóm cao nhất châu Á. Tỷ lệ bảo hiểm y tế khác nhau theo tỉnh và đơn vị bảo hiểm (kenpo của doanh nghiệp hay quốc gia). Hưu trí người lao động là khoản lớn nhất, tổng 18,3% (chia đều hai bên). Tiền thưởng cũng phải đóng bảo hiểm xã hội.
Nhật Bản có những loại hợp đồng lao động nào?
Chế độ “nhân viên chính thức” (seishain) của Nhật Bản bảo vệ việc làm gần như trọn đời. Tòa án áp dụng “học thuyết lạm dụng quyền sa thải”, khiến việc chấm dứt hợp đồng với nhân viên chính thức cực kỳ khó. Bản sửa đổi năm 2013 của Luật Hợp đồng Lao động cho phép người lao động có hợp đồng xác định thời hạn chuyển sang không thời hạn sau 5 năm cộng dồn. Hợp đồng phải lập bằng tiếng Nhật để có hiệu lực thi hành.
Quy định chấm dứt hợp đồng tại Nhật Bản ra sao?
Nhật Bản có cơ chế bảo vệ người lao động khỏi bị sa thải chặt chẽ nhất châu Á. Kiểm tra 4 yếu tố khi sa thải do cắt giảm yêu cầu: (1) nhu cầu kinh doanh thực sự, (2) đã dùng hết phương án thay thế (điều chuyển, ngừng tuyển, nghỉ hưu tự nguyện), (3) tiêu chí lựa chọn công bằng và (4) tham vấn đầy đủ với người lao động/công đoàn. Trên thực tế, phần lớn doanh nghiệp thương lượng gói thỏa thuận chấm dứt (taisyoku kinyu) tương đương 6-24 tháng lương để tránh kiện tụng.
Người lao động tại Nhật Bản được nghỉ phép những gì?
Từ cải cách năm 2019, doanh nghiệp tại Nhật Bản phải đảm bảo người lao động nghỉ ít nhất 5 ngày phép năm có lương mỗi năm. Phép chưa dùng được cộng dồn trong 2 năm. Chế độ nghỉ chăm con của Nhật Bản rất hào phóng: cả bố và mẹ được nghỉ đến khi con tròn 1 tuổi (kéo dài đến 2 tuổi nếu không tìm được nhà trẻ), bảo hiểm việc làm chi trả 67% lương trong 6 tháng đầu.
Bài viết liên quan
Mở rộng đội ngũ tại Đông Nam Á
Aniday lo tuân thủ, tính lương và nhân sự để bạn tập trung tăng trưởng.
Tìm hiểu dịch vụ EOR tại Đông Nam ÁMức lương tham khảo tại Nhật Bản là bao nhiêu?
Lương tối thiểu tại Nhật Bản khác nhau theo tỉnh: Tokyo 1.163 JPY/giờ (cao nhất), Okinawa 952 JPY/giờ (thấp nhất), số liệu năm 2024. Thu nhập gồm lương cơ bản cố định cộng thưởng hai lần mỗi năm (thường tổng 2-4 tháng lương). Lương tại Tokyo cao hơn 15-25% so với các thành phố khác. Lương ngành công nghệ đã tăng 20-30% từ năm 2022 do thiếu nhân lực.
Nhật Bản có những loại thị thực lao động nào?
Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản (ISA) xử lý hồ sơ thị thực. Thị thực Nhân lực chất lượng cao chấm điểm theo độ tuổi, thu nhập, bằng cấp và trình độ tiếng Nhật; đạt từ 70 điểm được cấp thị thực 5 năm và xét thường trú nhanh (1-3 năm thay vì 10 năm thông thường). Chương trình SSW (2019) mở 14 ngành cho lao động nước ngoài có chứng chỉ kỹ năng.
■Bài viết liên quan
Sẵn sàng bắt đầu?
Câu hỏi thường gặp
Chấm dứt hợp đồng với nhân viên tại Nhật Bản khó đến mức nào?
Cực kỳ khó với nhân viên chính thức (seishain). Tòa án Nhật Bản áp dụng “học thuyết lạm dụng quyền sa thải” (Điều 16, Luật Hợp đồng Lao động). Trên thực tế, doanh nghiệp đưa ra gói thỏa thuận chấm dứt tương đương 6-24 tháng lương. Các vụ sa thải bị kiện hiếm khi thắng, trừ khi doanh nghiệp chứng minh đủ cả 4 yếu tố của kiểm tra cắt giảm.
Thưởng hai lần mỗi năm tại Nhật Bản là gì?
Phần lớn doanh nghiệp Nhật trả thưởng mùa hè (tháng 6-7) và mùa đông (tháng 12), tổng 2-6 tháng lương. Thưởng là thông lệ, không bắt buộc theo luật, nhưng thường được ghi trong nội quy hoặc hợp đồng lao động. Tiền thưởng phải đóng bảo hiểm xã hội và thuế thu nhập.
Thị thực lao động có yêu cầu tiếng Nhật không?
Phần lớn loại thị thực lao động không yêu cầu (Kỹ sư/Chuyên gia, Thuyên chuyển nội bộ). Tuy nhiên, thị thực Lao động kỹ năng đặc định (SSW) yêu cầu trình độ JLPT N4. Thị thực Nhân lực chất lượng cao cộng điểm cho khả năng tiếng Nhật. Trên thực tế, phần lớn vị trí chuyên môn đòi hỏi tiếng Nhật thương mại.
